Multisig- en smart contract-wallets

Een multisig-wallet vereist meerdere private sleutels om een transactie goed te keuren – bijvoorbeeld twee van drie aangewezen sleutels – zodat het verliezen of uitlekken van één sleutel niet langer fataal is. Smart contract-wallets breiden dat idee uit met programmeerbare regels zoals dagelijkse bestedingslimieten en social recovery. Beide halen het beangstigende single point of failure van een standaardwallet weg, ten koste van echte operationele rompslomp die pas loont boven een bepaalde portefeuillegrootte en een bepaald niveau van commitment.

Het probleem dat multisig oplost

Een standaardwallet ("single-signature") heeft één private sleutel, afgeleid van één herstelzin (seed phrase). Dat ontwerp kent twee symmetrische faalwijzen: als iemand anders ooit de sleutel in handen krijgt, neemt die alles mee; als je hem ooit kwijtraakt, ben je alles kwijt. Elke back-up die je maakt tegen verlies, creëert nog een kopie die gestolen kan worden, en elke stap die je neemt tegen diefstal (minder kopieën, beter verstoppen) vergroot je risico op verlies. Single-sig-beveiliging is een touwtrekken tussen deze twee faalwijzen.

Multisig doorbreekt die afweging. In een 2-of-3-opzet bestaan drie sleutels en moeten er twee tekenen. Een dief die één sleutel vindt, krijgt niets. Een woningbrand die één sleutel vernietigt, kost je niets – je tekent met de overige twee en stapt over op een nieuwe opzet. Je verliest alleen geld als twee van de drie sleutels gecompromitteerd of vernietigd zijn, en omdat de sleutels op verschillende plekken op verschillende apparaten staan, vereist dat twee onafhankelijke fouten.

Hoe M-of-N in de praktijk werkt

Het schema wordt geschreven als "M-of-N": er bestaan N sleutels en M daarvan moeten tekenen. Veelgebruikte configuraties:

• 2-of-3 – de standaard voor particulieren. Voorbeeld: sleutel A op een hardwarewallet thuis, sleutel B op een tweede hardwarewallet van een andere fabrikant, bewaard bij een familielid, en de herstelzin van sleutel C in een bankkluis. Dagelijks teken je met A plus B; als een van beide kwijtraakt, is C het vangnet.
• 2-of-2 – soms gebruikt door stellen of om bewust bedenktijd af te dwingen, maar let op: er is geen redundantie – raak je een van beide sleutels kwijt, dan zit het geld vast. Meestal beter te vermijden.
• 3-of-5 – gebruikelijk voor bedrijfskassen en DAO's, waarbij sleutels over meerdere functionarissen worden verdeeld zodat twee samenspannende insiders het geld niet kunnen verplaatsen, terwijl twee verloren sleutels te verdragen zijn.

Op Bitcoin is multisig native aan het protocol: de coins worden vergrendeld met een script dat M handtekeningen vereist, en de coördinatie verloopt via walletsoftware (Sparrow, Electrum en leveranciersonafhankelijke coördinatoren) met een standaard genaamd PSBT om een gedeeltelijk ondertekende transactie van het ene apparaat naar het volgende door te geven. Op Ethereum en vergelijkbare chains wordt multisig als smart contract geïmplementeerd – Safe (voorheen Gnosis Safe) is de dominante implementatie en beveiligt een groot deel van de DAO- en protocolkassen. Eigenaren dienen een voorgestelde transactie in bij het contract; zodra genoeg eigenaren on-chain hebben bevestigd, kan iedereen de transactie uitvoeren.

Eén praktisch verschil: een Safe-transactie op Ethereum omvat meerdere on-chain bevestigingen, dus een 2-of-3-overboeking kan een paar dollar aan gas kosten waar een single-sig-overboeking minder dan een dollar kost. Bitcoin-multisiguitgaven kosten maar iets meer dan single-sig.

Smart contract-wallets en social recovery

Omdat een smart contract-wallet een programma is, kan die regels afdwingen die geen hardwareapparaat kan afdwingen:

• Bestedingslimieten – overboekingen onder, zeg, 500 dollar per dag worden met één handtekening uitgevoerd; alles daarboven vereist het volledige quorum.
• Social recovery – je wijst "guardians" aan (wallets van vrienden, je eigen back-upapparaten of een dienst). Als je je ondertekeningssleutel kwijtraakt, kan een meerderheid van de guardians na een ingebouwde vertraging van enkele dagen een nieuwe sleutel aan de wallet toewijzen. De vertraging bestaat zodat je een kwaadaardige herstelpoging die je niet zelf hebt gestart, kunt annuleren.
• Allowlists en timelocks – bestemmingen beperken of grote opnames vertragen.

De account-abstractionstandaard van Ethereum (ERC-4337) heeft dit model in mainstream wallets gebracht, en verschillende consumentenwallets bieden nu herstelprocedures zonder enige herstelzin. De eerlijke afwegingen: je neemt het bugrisico van het smart contract over bovenop je eigen sleutelrisico; functies verschillen per chain, dus een smart contract-wallet op Ethereum bestaat niet op Bitcoin; en guardians zijn mensen – ze kunnen het slachtoffer worden van social engineering, onbereikbaar worden of vóór jou overlijden. Social recovery zet een cryptografisch probleem om in een governanceprobleem. Dat is vaak een goede ruil, maar het is een ruil.

Waartegen multisig niet beschermt

Multisig beschermt de sleutels. Het controleert niet wat je ondertekent. Als malware op je computer het bestemmingsadres verwisselt en je dezelfde vergiftigde transactie op beide ondertekenapparaten goedkeurt zonder het adres op het scherm van elk apparaat te controleren, dan heeft multisig je verlies gewoon met extra stappen ondertekend. De diefstal van 1,4 miljard dollar bij Bybit begin 2025 verliep via een multisigproces – de ondertekenaars keurden een transactie goed waarvan het werkelijke effect werd verhuld door een gecompromitteerde interface. De les is niet dat multisig faalde, maar dat quorumgoedkeuring maar zo goed is als de onafhankelijke verificatie van elke ondertekenaar.

Het beschermt ook niet tegen jezelf. Afgedwongen handtekeningen ("wrench-aanvallen"), phishing die je ervan overtuigt zelf de overboeking te starten en het goedkeuren van een kwaadaardige contractinteractie gaan allemaal ongehinderd door multisig heen.

Is de rompslomp het voor jou waard?

Wees eerlijk over de kosten. Een 2-of-3-opzet betekent twee of drie hardwareapparaten kopen en initialiseren (ruwweg 150-400 dollar in totaal), coördinatorsoftware leren gebruiken, drie herstelzinnen bewaren plus het walletconfiguratiebestand (bij multisig heb je de configuratie – de verzameling publieke sleutels en het M-of-N-beleid – nodig om de wallet te reconstrueren; bewaar een back-up ervan naast elke herstelzin), testtransacties uitvoeren en het herstel minstens één keer oefenen. Elke toekomstige uitgave vereist twee apparaten en meer tijd. Nalatenschapsplanning wordt moeilijker, niet makkelijker, tenzij je de opzet grondig documenteert.

Grove richtlijn, geen regel: onder een laag vijfcijferig bedrag is een enkele hardwarewallet met een goed beschermde herstelzin meestal de beter risicogecorrigeerde keuze – de meeste beginners die multisig proberen, verliezen de toegang door hun eigen configuratiefouten, niet door diefstal. Vanaf een middelhoog vijfcijferig bedrag, of wanneer een verlies je leven zou veranderen, begint de rompslomp zichzelf te rechtvaardigen. Organisaties die gezamenlijke fondsen beheren, moeten multisig bij elke omvang als verplicht beschouwen, omdat het alternatief is dat je één persoon volledig vertrouwt.

Een tussenweg die het kennen waard is: sommige hardwarewalletfabrikanten en collaborative-custodydiensten bewaren één sleutel van je 2-of-3 en tekenen pas mee nadat ze hebben geverifieerd dat jij het bent. Jij houdt twee sleutels, dus zij kunnen nooit alleen geld verplaatsen, maar ze kunnen je redden als je er één kwijtraakt. Dat verkleint het risico op zelfveroorzaakte buitensluiting, ten koste van wat privacy en een afhankelijkheid van een dienst.